Gids voor onderzoekers

AI voor onderzoekers.

Versnellen zonder integriteit op te geven.

Voor wetenschappelijke onderzoekers in universiteit, instituut of R&D. De tools die werken, de grenzen die tellen, en hoe je transparant AI inzet binnen de VSNU code.

Zet me op de wachtlijst Bekijk de toepassingen

Krijg bericht als er een cursus live gaat

De essentie

Wetenschappelijk werk is leeswerk, schrijven, analyseren, reviewen. AI versnelt literatuurstudie, eerste drafts van papers, data analyse en peer review feedback. Allemaal zonder je onderzoek te sturen of te vervalsen.

Deze gids is voor onderzoekers in Nederland die pragmatisch zijn maar integriteit serieus nemen. Transparant over AI gebruik in acknowledgments, geen auteurschap aan AI toekennen, bronnen altijd verifiëren.

De VSNU Nederlandse gedragscode wetenschappelijke integriteit heeft 2024 een addendum over AI. Kern: AI is hulpmiddel, geen auteur. Jij blijft verantwoordelijk voor inhoud, claims en conclusies. Transparantie is geen optie, het is norm.

01 · Toepassingen

Waar AI een onderzoeker versnelt

Zeven taken waar AI echt tijd levert binnen integriteitskaders.

01

Literatuurstudie versnellen

Elicit, Consensus of Scite voor systematic literature review met bronvermelding. Claude voor samenvatten van artikelen die je hebt gedownload. Veel sneller dan handmatig.

Voorbeeld prompt
Elicit zoekopdracht: wat zijn effecten van wearable sensors op herstel na knieoperatie? 20 meest geciteerde studies. Geef methodes, sample sizes, effectgroottes, beperkingen.
02

Paper drafts schrijven

Methoden en resultaten sectie op basis van jouw ruwe data. AI levert een concept. Jij verfijnt met wetenschappelijke precisie en domeinkennis.

Voorbeeld prompt
Schrijf een Methods section voor randomized controlled trial. 120 deelnemers, 3 arms, inclusie criteria in bijlage, uitkomstmaat DAS28 week 12. Nature format, 400 woorden.
03

Peer review feedback

Je eigen paper concept in AI voor structurele review. Constructieve kritiek op helderheid, volledigheid, logica. Niet als vervanging van peer review, wel als pre review pass.

Voorbeeld prompt
Geef peer review feedback op deze Introduction sectie. Focus op: is de hypothesis helder, is literature review compleet, is research gap duidelijk, is flow logisch? Max 10 punten.
04

Data analyse in R of Python

Statistische scripts voor specifieke analyses. ANOVA, mixed effects models, survival analyse. AI helpt met syntaxis, jij valideert met statistician.

Voorbeeld prompt
R script voor linear mixed effects model met lme4: outcome = pain, fixed effects = treatment plus time, random effect = subject. Assumptions checken, summary output.
05

Grant proposals en subsidie aanvragen

NWO, ERC, Horizon Europe proposals. AI helpt met structuur, impact sectie, non expert samenvatting. Wetenschappelijke inhoud komt van jou.

Voorbeeld prompt
Schrijf een lay summary voor NWO Open Competitie op niveau HAVO 5. Onderzoek: rol van microbioom bij depressie bij ouderen. Max 300 woorden.
06

Datapresentatie en figuren

ChatGPT Advanced Data Analysis of Claude met code interpreter voor publication ready grafieken. ggplot of matplotlib code op basis van jouw data.

Voorbeeld prompt
Python matplotlib code: scatter plot met regression line, x as age 18 tot 80, y as score, 3 groepen verschillende kleuren, publication style, 300 dpi.
07

Presentatie en conferentie

Abstract inkorten voor conferentie, poster inhoud structureren, pitch schrijven voor invited talk. Toon en stijl kun jij bijstellen.

02 · Stack

Tools voor wetenschappelijk werk

Een stack die zich bewezen heeft. Meer hoef je niet te leren.

01 Elicit of Consensus

Elicit of Consensus

Waarvoor

Specifiek voor wetenschappelijk literatuuronderzoek. Systematic review functies.

Kosten

Gratis basis, Pro 12 dollar per maand

Tip

Gebruik deze voor academische literatuur in plaats van ChatGPT. Betrouwbaarder bronvermeldingen, minder hallucinatie.

02 Anthropic

Claude

Lees meer
Waarvoor

Langere papers analyseren, methoden secties schrijven, zorgvuldig werk.

Kosten

Pro 20 dollar, Team 25 dollar per gebruiker

Tip

Upload PDF papers in Projects. Claude houdt langere context vast dan ChatGPT voor meerdere papers tegelijk.

03 OpenAI

ChatGPT met Advanced Data Analysis

Lees meer
Waarvoor

Data exploratie, statistische hulp, grafieken maken.

Kosten

Plus 20 dollar per maand

Tip

Upload csv, laat AI descriptives en verkennende plots maken. Nuttig om snel patroon te zien.

04 Scite

Scite.ai

Waarvoor

Citaties met context. Toont of een paper ondersteund, weerlegd of genoemd wordt.

Kosten

Vanaf 20 dollar per maand

Tip

Essentieel bij peer review. Zie direct hoe claims in literatuur staan.

05 Zotero plus community plugins

Zotero met AI plugins

Waarvoor

Referentie manager met AI ondersteuning voor samenvatten en annoteren.

Kosten

Gratis

Tip

Koppel met Claude of Elicit voor workflow van literatuur naar paper.

Wil je dit structureel leren?

Volg een cursus die je van beginner naar vertrouwd brengt, in je eigen tempo.

Zet me op de wachtlijst
03 · In de praktijk

Een dag in het lab of achter het bureau

Een werkdag van een onderzoeker met AI als assistent.

  1. 08:30 Inbox en planning

    Mails met coauteurs en studenten. AI helpt met korte reacties en planning.

  2. 09:30 Paper draft

    Methoden sectie voor manuscript. AI levert opzet, jij vult in met echte protocolafwijkingen en instelling specifieke details.

  3. 11:00 Literatuur update

    Elicit zoekopdracht over nieuw veld voor review paper. Vijftien relevante papers geïdentificeerd in een uur.

  4. 13:00 Data analyse

    R script met Claude voor mixed effects model. Syntaxis in vijftien minuten werkend, interpretatie doe je zelf met statisticus.

  5. 14:30 Peer review

    Manuscript voor Journal X. Eigen leeswerk plus AI als tweede lezer voor consistency check. Review feedback formuleren doe je helemaal zelf.

  6. 15:30 Grant proposal

    Impact sectie voor NWO Vidi. AI helpt met structuur en non expert vertaling. Wetenschappelijke claims blijven jouw eigen.

Om zes uur klaar. Papers gelezen, data geanalyseerd, draft geschreven. Fractie van de tijd die het twee jaar geleden kostte.

04 · Eerlijk

Integriteit, auteurschap en bias

De VSNU code, ORCID en open science principes zijn kaders, geen hindernissen.

AI is geen auteur

ICMJE, COPE en VSNU zijn duidelijk. AI krijgt geen auteurschap. Jij draagt verantwoordelijkheid voor elke claim. Vermeld AI gebruik in acknowledgments of methods sectie.

Hallucinatie van citaties

ChatGPT verzint regelmatig DOI's, paper titels, auteurs. Elk citaat verifiëren in originele bron. Gebruik specifieke academische AI als Elicit, Consensus of Scite voor betrouwbaardere output.

Open science en data

Datasets van deelnemers met persoonsgegevens niet in consumer AI. Gebruik gepseudonimiseerde data of enterprise tools met verwerkersovereenkomst, of voer analyse lokaal uit.

Peer review ethiek

Manuscripten die je review krijgt zijn vertrouwelijk. Niet in consumer AI uploaden. Gebruik AI alleen voor structurele feedback, niet voor het lekken van inhoud. Sommige journals verbieden AI gebruik tijdens review expliciet.

Bias in AI output

AI modellen hebben bias: westers, Engelstalig, overtegenwoordigd veld. Let op blinde vlekken, vooral voor onderwerpen waar inclusiviteit speelt.

Reproduceerbaarheid

AI geeft elke keer ander antwoord. Voor reproduceerbaar onderzoek documenteer je exact welke prompts, welk model, welke versie, welke datum.

05 · Leerpad

Hoe je in drie maanden AI integreert

Integriteit eerst. Tijdwinst komt vanzelf.

Maand 1

Literatuur tools

Elicit en Consensus voor systematic literature. Claude voor samenvatten van gedownloade papers. Ervaar verschil met handmatig zoeken.

Maand 2

Paper drafting

Concepten voor methoden, introductie, discussie. Altijd zelf bijwerken, nooit publiceren zonder grondige eigen review.

Maand 3

Data analyse code

R of Python scripts voor specifieke analyses. Met statisticus bespreken voor kritieke besluiten.

Periode 4

Workflow integratie

Zotero plus Claude Project met jouw onderzoeksgebied, terminologie, methoden. Start elke sessie met context.

Doorlopend

Integriteit en beleid

VSNU code volgen, universiteit AI beleid, journal requirements. Dit verandert elk half jaar in 2026.

Veelgestelde vragen

Wat onderzoekers ons vragen

Mag ik ChatGPT gebruiken voor mijn paper?

Voor drafting en taalverbetering: meestal ja, mits je het vermeldt. Voor fabricatie van data of verzonnen citaties: nee, dat is wetenschappelijke fraude. VSNU en de meeste journals eisen transparantie over AI gebruik in acknowledgements of methods.

Is AI gebruik in peer review toegestaan?

Verschilt per journal en vakgebied. Veel journals verbieden uploaden van manuscripten in consumer AI vanwege vertrouwelijkheid. Check altijd het reviewers beleid. Structurele feedback op je eigen concept voor je indient mag vrijwel altijd.

Welke AI is het beste voor literatuuronderzoek?

Elicit en Consensus zijn gemaakt voor wetenschappelijke literatuur en geven betrouwbaardere bronvermeldingen dan ChatGPT. Voor samenvatten van artikelen die je al hebt downloaded is Claude sterk. Combineer beide.

Mag AI mijn data analyse schrijven?

AI kan statistische code schrijven. Jij blijft verantwoordelijk voor methodologische keuzes, assumptions, interpretatie. Voor kritieke analyses altijd met een statisticus bespreken. AI helpt met syntaxis, niet met wetenschappelijke verantwoording.

Hoe meld ik AI gebruik in mijn paper?

In methods sectie of acknowledgments noem: welke tool, welke versie, waarvoor gebruikt, hoe output is gevalideerd. Bijvoorbeeld: Claude 3.7 Sonnet werd gebruikt om eerste concepten van de Methods sectie te genereren. Alle inhoud werd vervolgens door auteurs geverifieerd.

Kan AI ideeën uit mijn onderzoek stelen?

In consumer ChatGPT Free worden je prompts gebruikt voor training, tenzij je training uitschakelt. Voor onderzoek in concept fase: Claude Pro, ChatGPT Plus met training uit, of lokaal draaiend model. Enterprise versies hebben expliciete zero training garantie.

Hoeveel tijd bespaart AI een onderzoeker?

Tien tot twintig procent over het hele onderzoeksproces is realistisch. Vooral op literatuur, data analyse code, paper drafting. Minder op experimenten, interpretatie, stellingnames. Daar blijft jouw denkwerk centraal.

Wat is ORCID en AI?

ORCID identificeert jou als auteur, niet AI. AI krijgt geen ORCID en geen auteurschap. Jij linkt AI gebruik aan je publicatie via transparantie in de publicatie zelf, niet via ORCID. Belangrijk onderscheid.

Gerelateerde onderwerpen

Sectoren

Voor jouw vak

Voor specifieke taken

Tools en concepten

Begin vandaag

Leer AI op jouw tempo, zonder ruis

Korte lessen, concrete voorbeelden, geen fluff. Gratis starten. Geen creditcard nodig.

Zet me op de wachtlijst Alle cursussen →
Wachtlijst

Er komt een cursus voor AI voor onderzoekers. Wil je als eerste bericht?

Laat je gegevens achter en je hoort het zodra er een cursus rond dit onderwerp live gaat. Geen spam, geen nieuwsbrief.

Je kunt je op elk moment weer afmelden via de mail die je krijgt.

Verken Les in AI

Wat is...?

Vergelijken

Voor jouw vak

Voor jou

Voor je werk

Voor je studie

Per sector

Tools

Categorieën

Trainingen