Artikel 4

Artikel 4 van de AI Act.

De geletterdheidsverplichting in begrijpelijk Nederlands.

Artikel 4 is één zin lang, maar heeft enorme impact. Iedere organisatie binnen de EU die AI inzet moet ervoor zorgen dat haar personeel dat met AI werkt voldoende geletterd is. Het geldt sinds 2 februari 2025. Bij niet naleving loopt de boete op tot 15 miljoen euro of 3 procent omzet.

Maak je team AI Act compliant Wat staat hierin

Cursus + AI register template. SLIM subsidie mogelijk.

2 feb 2025
Geldig sinds
€15M
Max boete
Alle medewerkers
Scope
Aantoonbaar
Eis
De essentie

De letterlijke tekst van artikel 4: 'Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI systemen treffen maatregelen om, voor zover mogelijk, een toereikend niveau van AI geletterdheid bij hun personeel en andere personen die namens hen AI systemen gebruiken te waarborgen.'

Twee dingen vallen op. 'Toereikend' is een open norm: er staat geen examen, geen verplichte cursusduur, geen formele certificering. En 'andere personen die namens hen AI systemen gebruiken' breidt de scope uit: niet alleen werknemers, ook contractors en partners.

De vrijheid in uitwerking is een geschenk én een valkuil. Geschenk: je mag je eigen aanpak kiezen. Valkuil: bij controle moet je aantonen dat je het 'toereikend' niveau hebt bereikt.

01 · Wat erin staat

Wat artikel 4 concreet vereist

Vier elementen die in jouw geletterdheidsaanpak moeten zitten.

01

Begrip van AI fundamenten

Wat is AI, hoe werkt het op hoofdlijnen, wat is een LLM, wat zijn de mogelijkheden en grenzen. Niet technisch diep, wel conceptueel scherp.

02

Bewustzijn van risico's

Hallucinaties, bias, privacy lekken, prompt injection, hallucinatie, vertrouwelijkheid, copyright. Iedereen die met AI werkt moet deze risico's herkennen en mitigeren.

03

Verantwoord gebruik in de praktijk

Welke data mag in welke tool, hoe controleer je output, wanneer schakel je een mens in, hoe documenteer je AI gebruik. Functie specifiek: HR krijgt andere risico's mee dan marketing.

04

Kennis van de relevante wetten

AI Act, AVG, auteursrecht. Niet diep, wel zo dat medewerkers herkennen wanneer een gebruik mogelijk problematisch is en hulp inroepen.

02 · Verplichtingen

Hoe je aan artikel 4 voldoet

Vier praktische stappen om aantoonbaar geletterd te zijn.

Training of e-learning

Een gestructureerde training met inhoud op de vier elementen. Minimaal 45 minuten, met certificaat. Voor verschillende rollen verschillende dieptes (basis voor iedereen, verdieping voor wie veel met AI werkt).

Documenteer de training

Wie heeft welke training gehad, wanneer, met welk resultaat. Een eenvoudig overzicht in HR systeem of als losse lijst volstaat.

Maak het herhalend

AI verandert snel. Eenmalige training in 2025 is in 2027 verouderd. Bouw een jaarlijkse herhaling of update in.

AI beleid als anker

De training landt in een AI beleid dat de afspraken vastlegt. Welke tools mogen, met welke data, met welke controles. Medewerkers ondertekenen voor kennisname.

Wil je dit voor je hele team regelen?

Onze cursus dekt artikel 4. In een middag aantoonbaar geletterd. Met certificaat.

Maak je team AI Act compliant
03 · Praktisch stappenplan

Hoe je dit in 4 weken regelt

Realistische tijdlijn voor het MKB. Voor grotere organisaties of hoog risico inzet duurt het langer.

  1. Week 1 Inventarisatie

    Maak een lijst van iedereen die met AI werkt of zou kunnen werken. Klein team? Iedereen. Groot bedrijf? Per afdeling inventariseren welke rollen AI raakt. Vergeet HR, finance, juristen niet, ook al noemen ze het zelf niet AI gebruik.

  2. Week 2 Training kiezen

    Bestaande e-learning kopen of zelf bouwen. Kosten lopen van 50 euro per medewerker tot een paar honderd. Voor MKB is een externe e-learning meestal de snelste route met SLIM subsidie tot 80 procent vergoeding.

  3. Week 3 Uitrol en certificaat

    Training plannen, opvolgen, certificaten verzamelen. Voor 'andere personen die namens jou AI gebruiken' (contractors, freelancers): hen via contract verplichten dezelfde of vergelijkbare training te volgen.

  4. Week 4 Beleid + register sluiten

    AI beleid vaststellen en laten ondertekenen. AI register up to date brengen. Bewijsstukken (training records + getekend beleid) op één plek bewaren. Klaar.

04 · Eerlijk

Waar je op moet letten

Veelgemaakte fouten bij invulling van artikel 4.

Niet alleen ICT'ers

Het meest gemaakte misverstand. Artikel 4 geldt voor IEDEREEN die met AI werkt. Marketing, HR, finance, customer service. ChatGPT openen telt.

Niet alleen vaste medewerkers

Ook 'andere personen die namens jou AI gebruiken'. Freelancers, ZZP'ers, gedetacheerden, externe consultants. Regel het contractueel.

'Toereikend' is gelaagd

Niet iedereen heeft dezelfde diepte nodig. Basisniveau voor iedereen, verdieping voor wie veel of risicovol met AI werkt. Documenteer je gelaagdheid in je beleid.

Eenmalig is niet genoeg

Een training in 2025 dekt 2026 nog wel. Maar nieuwe medewerkers? Nieuwe AI tools? Bouw onboarding en updates in.

Documentatie is alles

Bij controle vraagt de AP twee dingen: welk geletterdheidsniveau heb je geprobeerd te bereiken en hoe weet je dat je het bereikt hebt. Antwoord met je beleid en je training records.

05 · Niveaus

Welk niveau voor welke rol

Gelaagde aanpak met drie niveaus. Pas aan naar jouw organisatie.

Basis

Voor iedereen

45 tot 60 minuten. Wat is AI, basis risico's, AI beleid van de organisatie, do's en don'ts. Verplicht voor elke medewerker, ook als ze (denken) niet met AI te werken.

Verdieping

Voor power users

2 tot 4 uur. Verdieping in prompt engineering, mitigatie van hallucinaties, herkennen van bias, omgaan met vertrouwelijkheid en intellectueel eigendom. Voor marketeers, developers, content creators, juristen die veel met AI werken.

Verantwoordelijk gebruik hoog risico

Voor hoog risico AI

1 tot 2 dagen. Voor wie hoog risico AI inzet of overziet. Conformiteitsbeoordeling, FRIA, menselijke controle, monitoring, incidentmelding. Vereiste voor HR (sollicitatieselectie), finance (kredietscoring), zorg.

Bestuur

Voor directie en managementteam

1 tot 2 uur. Strategisch overzicht: wat is de AI Act, welke verplichtingen heeft de organisatie, welke beslissingen ligt bij de directie. Voor accountability.

Veelgestelde vragen

Wat organisaties ons vragen

Welk niveau is 'toereikend'?

De wet noemt geen vast niveau. Vuistregel: elke medewerker moet de twee zinnen kunnen beantwoorden: 'Wat doet AI binnen mijn werk?' en 'Wat zijn de risico's en hoe ga ik daarmee om?'. Wie dat niet kan, is niet voldoende geletterd.

Moet ik certificaten uitreiken?

Niet wettelijk verplicht, wel sterk aangeraden. Een certificaat is je primaire bewijsstuk bij controle. Externe e-learning aanbieders leveren ze standaard.

Hoe lang duurt een geletterdheidstraining?

Voor basismedewerkers: 45 tot 90 minuten. Voor power users die veel met AI werken: 2 tot 4 uur. Voor hoog risico verantwoordelijken: 1 tot 2 dagen. Geen vaste duur in de wet.

Kost het veel?

Externe e-learning: 50 tot 250 euro per medewerker. Eigen training ontwikkelen: 5 tot 15K eenmalig. Met SLIM subsidie tot 80 procent vergoeding mogelijk.

Tellen YouTube tutorials of artikelen?

Theoretisch ja, in praktijk moeilijk aantoonbaar. Voor compliance kies je voor gestructureerde training met certificaat. Eigen leerwerk kan een aanvulling zijn, geen vervanging van een formele leeractiviteit.

Wat als een medewerker weigert mee te doen?

Voer een gesprek over verwachtingen en consequenties. AI geletterdheid is een verplichting voor de organisatie, geen vrijblijvende optie. Bij hardnekkige weigering: arbeidsrechtelijke route, in extremis ontslagdossier.

Meer over de AI Act

Wat is AI geletterdheid

De inhoud per niveau

Onze cursus

Compliant in een middag

Test je team

Gratis quickscan

SLIM subsidie

Tot 80% vergoed

AI beleidsdocument

Aanvulling op training

Boetes

Wat het kost als je het laat
Gerelateerde onderwerpen

Sectoren

Voor jouw vak

Voor specifieke taken

AI Act compliance

Word AI Act ready

AI Act compliant in een middag

Cursus + AI register template + beleidsdocument. SLIM subsidie maximaal 80 procent.

Maak je team AI Act compliant Hou me op de hoogte →
Wachtlijst

Hou me op de hoogte van AI Act ontwikkelingen

Vrijwel elke organisatie moet aan de AI Act voldoen vóór augustus 2026. Laat je gegevens achter en je krijgt gerichte updates over deadlines, sjablonen en cursussen. Geen spam, geen nieuwsbrief.

Je kunt je op elk moment weer afmelden via de mail die je krijgt.

AI Act compliance · NL

Begrijp de wet

Artikel 4 · Geletterdheid

Aan de slag

Per sector

Per AI tool

2 augustus 2026

Vanaf dan gelden de zwaarste verplichtingen. Begin nu.

Doe de gratis quickscan

SLIM subsidie tot 80% mogelijk

Verken Les in AI

Wat is...?

Vergelijken

Voor jouw vak

Voor jou

Voor je werk

Voor je studie

Per sector

Tools

Categorieën

Trainingen