Geletterdheid

AI geletterdheid.

Wat het is en hoe je het bereikt.

AI geletterdheid is de mix van kennis, vaardigheden en houding waarmee mensen AI verantwoord kunnen gebruiken. De AI Act maakt het verplicht voor elke organisatie. Maar geletterdheid is meer dan een training afvinken: het is een doorlopende capaciteit.

Cursus + AI register template. SLIM subsidie mogelijk.

De essentie

De definitie staat in artikel 3 lid 56 van de AI Act. 'Vaardigheden, kennis en begrip die aanbieders, gebruiksverantwoordelijken en getroffen personen in staat stellen om AI systemen geïnformeerd in te zetten en zich bewust te worden van de kansen en risico's van AI.'

Drie woorden zijn cruciaal: vaardigheden, kennis en begrip. Het gaat niet om feiten kennen, maar om kunnen toepassen. Kunnen onderscheiden wanneer iets fout gaat. Kunnen handelen als het misgaat.

01 · De vier pijlers

Wat AI geletterdheid inhoudt

Vier domeinen die in elke geletterdheidsaanpak terug moeten komen.

01

Begrip van AI als technologie

Wat is een LLM, hoe werkt training, wat is een prompt, wat is een agent. Genoeg conceptuele kennis om met AI te kunnen praten en het gedrag ervan te kunnen voorspellen.

Voorbeeld
Een medewerker weet: 'ChatGPT herinnert binnen één gesprek wat we hebben gezegd, maar vergeet het in een nieuwe sessie.'
02

Kritisch denken over output

AI output is niet altijd juist. Geletterde gebruikers kunnen onderscheid maken tussen plausibel en correct. Ze controleren feiten, citeren bronnen, beoordelen biases.

Voorbeeld
Een marketeer ziet dat een AI gegenereerde statistiek 'gemiddeld 73 procent verbetering' verdacht specifiek is en checkt.
03

Bewustzijn van risico's

Privacy lekken bij upload van klantdata, copyright bij gegenereerde beelden, hallucinatie bij feitelijke claims, bias in HR beslissingen. Iedereen kent de top vijf risico's voor zijn rol.

Voorbeeld
Een HR medewerker weet: 'Ik upload geen sollicitatie CV's naar de gratis versie van ChatGPT.'
04

Wettelijk en ethisch kader

Hoofdlijnen AVG, AI Act, auteursrecht. Weten wanneer je een specialist moet inschakelen. Het AI beleid van de eigen organisatie kennen.

Voorbeeld
Een ZZP'er weet: 'Ik kan een AI gegenereerde foto in mijn marketing gebruiken, maar moet hem labelen vanaf augustus 2026.'
02 · Verplichtingen

Hoe je geletterdheid in je organisatie bouwt

Niet één keer een training, maar een ritme van leren, toepassen en bijsturen.

Basistraining voor iedereen

Verplichte e-learning van 45 tot 90 minuten dekt de vier pijlers. Met certificaat als bewijs. Onderdeel van onboarding van nieuwe medewerkers.

Functie specifieke verdieping

Marketing krijgt andere risico's mee dan HR of finance. Bied verdiepingsmodules per functiegroep. Doorgaans 2 tot 4 uur per groep.

Praktijkbegeleiding

Een AI coach of community of practice waar medewerkers vragen kunnen stellen en best practices delen. Effectiever dan een eenmalige training.

Jaarlijkse update

AI ontwikkelt snel. Een mini training of update bulletin van 30 minuten per jaar houdt geletterdheid actueel. Gekoppeld aan AI register updates.

Wil je dit voor je hele team regelen?

Onze cursus dekt artikel 4. In een middag aantoonbaar geletterd. Met certificaat.

Maak je team AI Act compliant
04 · Eerlijk

Veelvoorkomende misvattingen

Wat AI geletterdheid NIET is.

Niet hetzelfde als digitaal vaardig

Iemand die handig is met Excel of social media is niet automatisch AI geletterd. AI heeft eigen eigenaardigheden (hallucinaties, prompt afhankelijkheid) die specifieke kennis vereisen.

Niet een certificaat alleen

Een certificaat aan de muur is documentatie, geen bewijs van competentie. Echte geletterdheid blijkt in hoe medewerkers ChatGPT gebruiken in hun dagelijkse werk.

Niet eenmalig

AI uit 2025 is anders dan AI uit 2027. Een statische training veroudert. Bouw doorlopende kennisopbouw in.

Niet één maat voor allen

Een chirurg heeft andere AI geletterdheid nodig dan een receptionist. Een developer dan een ouderenwerker. Differentiëren is essentieel.

Veelgestelde vragen

Wat organisaties ons vragen

Hoe meet ik AI geletterdheid?

Quizvragen na een training geven een eerste indicatie. Beter: case opdrachten waar medewerkers AI inzetten en de output beoordelen. Allerbeste: periodieke observatie van AI gebruik in de praktijk.

Wat als een medewerker faalt op de toets?

Bied herkansing en bijscholing. Geletterdheid is een organisatieverplichting: het is jouw verantwoordelijkheid om het niveau te bereiken, niet de medewerker. Een zakelijke gesprek over leerstijl helpt vaak.

Hoe verschilt dit van een AI cursus?

Een AI cursus leert je tools gebruiken (ChatGPT, Midjourney). AI geletterdheid leert je verantwoord met AI omgaan: risico's herkennen, output beoordelen, wettelijk kader. Cursus is toolgericht, geletterdheid is risicogericht.

Geldt geletterdheid ook voor vrijwilligers?

Als ze 'namens de organisatie AI systemen gebruiken': ja. Een vrijwilliger in een stichting die ChatGPT inzet voor stichtingswerk valt onder artikel 4.

Word AI Act ready

AI Act compliant in een middag

Cursus + AI register template + beleidsdocument. SLIM subsidie maximaal 80 procent.

Wachtlijst

Hou me op de hoogte van AI Act ontwikkelingen

Vrijwel elke organisatie moet aan de AI Act voldoen vóór augustus 2026. Laat je gegevens achter en je krijgt gerichte updates over deadlines, sjablonen en cursussen. Geen spam, geen nieuwsbrief.

Je kunt je op elk moment weer afmelden via de mail die je krijgt.

Verken Les in AI

Wat is...?

Vergelijken

Voor jouw vak

Voor jou

Voor je werk

Voor je studie

Per sector

Tools

Categorieën

Trainingen