Risicocategorieën

De 4 risicocategorieën van de AI Act.

Welke categorie geldt voor jouw AI gebruik.

De AI Act regelt AI op basis van risico, niet techniek. Een algoritme is niet inherent goed of fout, het gaat om de context waarin je het inzet. Vier categorieën, met sterk oplopende verplichtingen.

Maak je team AI Act compliant Wat staat hierin

Cursus + AI register template. SLIM subsidie mogelijk.

De essentie

Stel je verkoopt boeken en gebruikt een AI om aanbevelingen te doen: minimaal risico. Diezelfde AI om sollicitanten te beoordelen: hoog risico. Dezelfde techniek, andere categorie, andere wet.

Voor de meeste organisaties is de inzet minimaal risico of beperkt risico. Wie hoog risico inzet krijgt zware verplichtingen erbij. Verboden AI mag onder geen enkele voorwaarde.

01 · De vier categorieën

Van verboden tot minimaal risico

Per categorie: definitie, voorbeelden en wat je moet doen.

01

Verboden AI (artikel 5)

Onacceptabel risico. AI die fundamentele rechten schendt. Voorbeelden: social scoring door overheden, ongerichte scraping van gezichtsbeelden van internet of CCTV, emotieherkenning op de werkvloer of in onderwijs, manipulatieve AI die schade veroorzaakt, biometrische categorisatie op basis van politieke of religieuze overtuiging. Geldt sinds 2 februari 2025. Boete: tot 35 miljoen euro of 7% van de jaaromzet.

Voorbeeld
Een werkgever die met camera's de stemming van medewerkers monitort om productiviteit te meten.
02

Hoog risico AI (bijlage III)

Substantieel risico voor gezondheid, veiligheid of grondrechten. Voorbeelden: AI voor sollicitatieselectie, kredietscoring, beoordelingen in onderwijs, biometrische identificatie, kritieke infrastructuur, rechtshandhaving en migratie. Verplichtingen: conformiteitsbeoordeling, technische documentatie, registratie in EU database, menselijke controle, kwaliteitsmanagement, FRIA. Boete: tot 15 miljoen of 3%.

Voorbeeld
AI die CV's scant en sollicitanten rangschikt, of een algoritme dat hypotheekaanvragen beoordeelt.
03

Beperkt risico (transparantie)

AI waarbij gebruikers moeten weten dat ze met AI te maken hebben. Voorbeelden: chatbots, deepfakes, AI gegenereerde afbeeldingen en teksten, emotieherkenning waar wel toegestaan. Verplichting: transparantielabel. Bij gegenereerde content: machine leesbare watermerken vanaf 2 augustus 2026.

Voorbeeld
Een klantenservice chatbot moet duidelijk maken dat het een AI is, geen mens.
04

Minimaal risico

Naar schatting 85 procent van AI systemen. Geen specifieke verplichtingen vanuit de AI Act, behalve artikel 4 (AI geletterdheid). Voorbeelden: spamfilters, tekstvoorspelling in e-mail, productaanbevelingen, planning algoritmes, AI in spelletjes, ChatGPT voor schrijven of brainstormen.

Voorbeeld
Een marketeer die ChatGPT gebruikt om e-mailcampagnes sneller te schrijven.
02 · Verplichtingen

Welke verplichtingen per categorie

De zwaarte van regels schaalt mee met het risico. Dit is wat je per categorie moet doen.

Verboden: niet meer inzetten

Stop gebruik, communiceer naar leveranciers en documenteer waarom je het systeem niet gebruikt. Vervang door een geoorloofd alternatief.

Hoog risico: vol pakket

Conformiteitsbeoordeling, technische documentatie, EU database registratie, menselijke controle, FRIA, kwaliteitsmanagement, monitoring. Reken op 3 tot 12 maanden implementatie.

Beperkt risico: transparantie

Gebruikers moeten weten dat ze met AI te maken hebben. Voor deepfakes en synthetische content: vermelding én machine leesbare label.

Minimaal risico: alleen artikel 4

Geen specifieke eisen. Wel: AI geletterdheid borgen voor medewerkers (artikel 4) en goede gewoontes als AI register en beleid bijhouden.

Wil je dit voor je hele team regelen?

Onze cursus dekt artikel 4. In een middag aantoonbaar geletterd. Met certificaat.

Maak je team AI Act compliant
Veelgestelde vragen

Wat organisaties ons vragen

Hoe weet ik in welke categorie mijn AI valt?

Begin bij bijlage III van de AI Act, de lijst hoog risico systemen. Staat jouw use case daar? Dan hoog risico. Niet? Dan vrijwel zeker minimaal of beperkt risico. Een quickscan helpt om snel te bepalen waar jouw gebruik valt.

Mag ik nog ChatGPT gebruiken?

Ja. ChatGPT is een General Purpose AI met zelf geen specifieke risicocategorie. De categorie hangt af van wat jij ermee doet. Mailtjes schrijven: minimaal risico. CV's beoordelen: hoog risico. Diezelfde tool, andere context.

Wat gebeurt er als ik mijn risicocategorie verkeerd inschat?

Bij twijfel inschalen op het hoger risico. Bij controle krijg je de kans om aan te tonen dat je een zorgvuldige beoordeling hebt gedaan. Documenteer je redenering, dat is je beste verdediging.

Verschuift een AI tool tussen categorieën?

Ja, en dat is een belangrijk punt. Een chatbot voor klantvragen is beperkt risico. Diezelfde chatbot inzetten voor sollicitatiescreening is hoog risico. Wijzig je het gebruik? Update je risicobeoordeling.

Meer over de AI Act

Verboden AI

Welke praktijken zijn niet toegestaan

Hoog risico AI

Sollicitatie, kredietscoring, biometrie

Beperkt risico

Chatbots en transparantie

Minimaal risico

85 procent valt hierin

Quickscan

Bepaal jouw categorie in 5 min

Wat is de AI Act

Achtergrond van de wet
Gerelateerde onderwerpen

Sectoren

Voor jouw vak

Voor specifieke taken

AI Act compliance

Word AI Act ready

AI Act compliant in een middag

Cursus + AI register template + beleidsdocument. SLIM subsidie maximaal 80 procent.

Maak je team AI Act compliant Hou me op de hoogte →
Wachtlijst

Hou me op de hoogte van AI Act ontwikkelingen

Vrijwel elke organisatie moet aan de AI Act voldoen vóór augustus 2026. Laat je gegevens achter en je krijgt gerichte updates over deadlines, sjablonen en cursussen. Geen spam, geen nieuwsbrief.

Je kunt je op elk moment weer afmelden via de mail die je krijgt.

AI Act compliance · NL

Begrijp de wet

Artikel 4 · Geletterdheid

Aan de slag

Per sector

Per AI tool

2 augustus 2026

Vanaf dan gelden de zwaarste verplichtingen. Begin nu.

Doe de gratis quickscan

SLIM subsidie tot 80% mogelijk

Verken Les in AI

Wat is...?

Vergelijken

Voor jouw vak

Voor jou

Voor je werk

Voor je studie

Per sector

Tools

Categorieën

Trainingen