Rolverdeling

Aanbieder vs gebruiksverantwoordelijke.

Het onderscheid dat al je verplichtingen bepaalt.

De AI Act verdeelt verantwoordelijkheid tussen wie AI maakt (aanbieder) en wie het inzet (gebruiksverantwoordelijke). Welke rol jij hebt bepaalt vrijwel alles: documentatie, kosten, juridische blootstelling. Voor de meeste Nederlandse organisaties ben je gebruiksverantwoordelijke, met een veel lichter regime.

Cursus + AI register template. SLIM subsidie mogelijk.

De essentie

De twee rollen klinken simpel maar zijn juridisch flink anders. Een verkeerde inschatting kan tonnen schelen in compliance werk.

De grens zit niet altijd waar je denkt. Een fine-tuned ChatGPT met je eigen merknaam? Mogelijk aanbieder. Een AI chatbot die je bouwt op de OpenAI API? Meestal gebruiker. Bij twijfel: leg de criteria langs de meetlat.

01 · De twee rollen

Aanbieder of gebruiksverantwoordelijke?

De definities, de verplichtingen en de praktische gevolgen voor jouw organisatie.

01

Aanbieder (provider)

Een organisatie die een AI systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen om het onder eigen naam of merk in de EU op de markt te brengen of in gebruik te stellen. Voorbeelden: OpenAI met ChatGPT, een SaaS bedrijf dat een ATS verkoopt, een consultancy die een AI tool fine-tuned en als product aanbiedt.

02

Gebruiksverantwoordelijke (deployer)

Een organisatie die een AI systeem onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt in het kader van professionele activiteiten. Voorbeelden: je hele klant base die ChatGPT zakelijk gebruikt, een ziekenhuis dat een AI diagnose tool inkoopt, een gemeente die AI inzet voor uitkeringsbeoordelingen.

03

Importeur en distributeur

Twee aanvullende rollen voor non-EU systemen. Een importeur brengt AI van buiten de EU op de EU markt. Een distributeur verkoopt AI verder zonder zelf significant te wijzigen. Lichte verplichtingen rond conformiteitscheck en samenwerking met de aanbieder.

02 · Verplichtingen

Verplichtingen per rol

Op hoofdlijnen: aanbieders dragen 80 procent van de last, gebruikers 20 procent.

Aanbieder: conformiteit

Conformiteitsbeoordeling, technische documentatie, kwaliteitsmanagement, registratie in EU database, CE markering, post market monitoring, incidentmeldingen. Reken op zware investering bij hoog risico.

Aanbieder: continue verantwoordelijkheid

Ook nadat een systeem is verkocht of in gebruik gegeven blijft de aanbieder verantwoordelijk voor monitoring, updates en risico's. Geen 'gedaan en weg'.

Gebruiksverantwoordelijke: instructies opvolgen

Het AI systeem gebruiken volgens de instructies van de aanbieder. Geen oneigenlijk gebruik. Input data beoordelen op relevantie en kwaliteit.

Gebruiksverantwoordelijke: monitoring + menselijke controle

Bij hoog risico AI: monitoring van werking, menselijke controle inrichten, incidenten melden, transparantie naar betrokken personen, FRIA opstellen voor publieke organisaties en essentiële diensten.

Wil je dit voor je hele team regelen?

Onze cursus dekt artikel 4. In een middag aantoonbaar geletterd. Met certificaat.

Maak je team AI Act compliant
04 · Eerlijk

Wanneer wordt een gebruiker een aanbieder?

Drie grenzen waar de rolomslag plaatsvindt. Houd hier rekening mee.

Eigen naam of merk

Bied je een AI tool aan onder je eigen naam? Dan ben je aanbieder, ook al draait er een ander model onder. Een chatbot voor je klanten gerebrand als 'Jouwmerk Assistent' kan deze grens overschrijden.

Significante wijziging

Een GPAI model significant fine-tunen voor een nieuw doel maakt je vaak aanbieder van het afgeleide systeem. De grens 'significant' is interpretatief, maar substantieel hertrainen valt erbinnen.

Het beoogde doel wijzigen

Een AI tool gebruiken voor een ander doel dan de aanbieder bedoelt? Dan word je aanbieder voor dat nieuwe doel. Een algemene chatbot inzetten voor medische triage bijvoorbeeld.

Wijzigingen documenteren

Twijfel je? Documenteer wat je wijzigt aan je AI systeem en waarom. Bij controle is dat je primaire verdediging tegen herclassificatie.

Veelgestelde vragen

Wat organisaties ons vragen

Ben ik aanbieder als ik ChatGPT API gebruik voor mijn klanten?

Vaak niet. Als je ChatGPT API onder de OpenAI naam gebruikt en de output presenteert als 'aangedreven door OpenAI', blijf je gebruiksverantwoordelijke. Bied je het aan als 'JouwMerk AI'? Dan kun je aanbieder worden voor dat systeem.

Geldt dit voor open source AI?

Ja, met nuances. Een open source GPAI hebben gebruikt om iets nieuws te bouwen onder je eigen naam: meestal aanbieder. Open source GPAI ongewijzigd doorgeven: vaak distributeur.

Wat als ik beide rollen heb?

Mogelijk. Een SaaS bedrijf kan aanbieder zijn voor zijn eigen product én gebruiksverantwoordelijke voor de AI tools die het zelf gebruikt (ChatGPT voor customer support bijvoorbeeld). Documenteer per systeem welke rol je hebt.

Hoe documenteer ik mijn rol?

In je AI register. Per AI systeem: aanbieder of gebruiksverantwoordelijke, leverancier, doel, risicocategorie. Zo heb je bij elke controle een eenduidig antwoord paraat.

Word AI Act ready

AI Act compliant in een middag

Cursus + AI register template + beleidsdocument. SLIM subsidie maximaal 80 procent.

Wachtlijst

Hou me op de hoogte van AI Act ontwikkelingen

Vrijwel elke organisatie moet aan de AI Act voldoen vóór augustus 2026. Laat je gegevens achter en je krijgt gerichte updates over deadlines, sjablonen en cursussen. Geen spam, geen nieuwsbrief.

Je kunt je op elk moment weer afmelden via de mail die je krijgt.

Verken Les in AI

Wat is...?

Vergelijken

Voor jouw vak

Voor jou

Voor je werk

Voor je studie

Per sector

Tools

Categorieën

Trainingen